Ustanowiona może zostać przez oświadczenie właściciela nieruchomości obciążonej bądź orzeczeniem sądu, jeżeli strony nie mogą dojść do porozumienia.

Może być ustanowiona za wynagrodzeniem, które powinno być adekwatne do uciążliwości dla właściciela nieruchomości obciążonej, lub bez wynagrodzenia/

W niektórych przypadkach może być szczególnie trudna dla sąsiadów, zarówno uprawnionych – korzystających z drogi, jak i zobowiązanych do udostępniania nieruchomości.

Czytelnik jest właścicielem nieruchomości, przez którą - podwórko, o szerokości 3 m. - sąsiad ma wyznaczoną służebność gruntową. Służebność jest ustanowiona bez wynagrodzenia. Jednakże z uwagi na wielkość nieruchomości, czytelnik nie może zaparkować na własnym podwórku samochodu, ani np. postawić mebli ogrodowych, gdyż uniemożliwia to wjazd sąsiadowi. W każdym przypadku, gdy Czytelnik zaparkuje samochód, sąsiad zmusza go do przestawiania pojazdu, aby mógł swobodnie wjechać bądź wyjechać z posesji. Sytuacja jest bardzo uciążliwa, zwłaszcza wobec używania przez sąsiada samochodu w godzinach nocnych i wczesnym rankiem

Art. 294 Kodeksu cywilnego stanowi, że właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności gruntowej za wynagrodzeniem, jeżeli wskutek zmiany stosunków służebność stała się dla niego szczególnie uciążliwa, a nie jest konieczna do prawidłowego korzystania z nieruchomości władnącej.

Przepis ten wskazuje, że istnienie służebności gruntowej jest tylko wówczas uzasadnione, gdy korzyści, jakie ona przynosi nieruchomości władnącej w sposób wyraźny przeważają nad uszczerbkiem, jakiego w związku z nią doznaje nieruchomość obciążona.