Głównego Inspektora Nadzoru budowlanego powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów, spośród osób wyłonionych w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru, na wniosek ministra właściwego ds. budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej. Kandydat musi spełniać określone w ustawie prawo budowlane wymagania, których weryfikacją zajmuje się specjalnie do tego powołany zespół.

Do kompetencji omawianego organu można zaliczyć m.in. :

• Pełnienie funkcji organu wyższego stopnia w rozumieniu KPA w stosunku do wojewodów i wojewódzkich inspektoratów nadzoru budowlanego, a także nadzór nad ich działalnością;

• Kontrola działań organów administracji architektoniczno budowlanej i nadzoru budowlanego;

• Prowadzenie centralnych rejestrów w formie elektronicznej, dot. osób posiadających uprawnienia budowlane, rzeczoznawców budowlanych oraz osób ukaranych z tytułu odpowiedzialności zawodowej, z podaniem danych wskazanych osób;

Jako organ wyższego stopnia rozpatruje odwołania od decyzji wydanych przez wojewodów oraz wojewódzkie inspektoraty nadzoru budowlanego dotyczących wznowienia oraz odmowy wznowienia postępowania na podstawie podejmowanych przez organy niższego stopnia czynności.

Ponad to Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego rozpatruje skargi na organy nadzoru budowlanego, a także wyjaśnia zasady stosowania przepisów. W kwestii prowadzenia rejestrów, organ dokonuje wpisów na podstawie wniosków oraz ostatecznych decyzji o nadaniu uprawnień budowlanych lub tytułu uprawnień budowlanych, a także o ukaraniu lub zatarciu ukarania. 

Zobacz: Jak uzyskać wypis i wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego