Zgodnie z ustawą o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami zachowanie zabytków nieruchomych leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość kulturową i dlatego wszystkie planowane prace budowlane w pierwszej kolejności muszą zostać uzgodnione z właściwym konserwatorem zabytków.

Zobacz również: Nabycie zabytkowej nieruchomości - o czym warto wiedzieć?

Wojewódzki konserwator zabytków na wniosek właściciela lub posiadacza zabytku przedstawia, w formie pisemnej, zalecenia konserwatorskie, określające sposób korzystania z zabytku, jego zabezpieczenia i wykonania prac konserwatorskich, a także zakres dopuszczalnych zmian, które mogą być wprowadzone w tym zabytku.

Prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru oraz wykonywanie robót budowlanych w otoczeniu zabytku wymaga uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Po jego otrzymaniu należy złożyć wniosek o pozwolenie na budowę do właściwego organu administracji architektoniczno - budowlanej.

Wojewódzki konserwator zabytków jest obowiązany zająć stanowisko w sprawie wniosku o pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektów budowlanych objętych ochroną konserwatorską w terminie 30 dni od dnia doręczenia tego wniosku. Nie zajęcie stanowiska w terminie oznacza brak zastrzeżeń do przedstawionych wniosków.

Otrzymanie pozwolenia konserwatora zabytków na prowadzenie prac budowlanych i remontowych nie zwalnia od konieczności uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.