Podstawą prawną dokonywania zamiany lokali spółdzielczych jest Ustawa o ochronie praw lokatora, Kodeks cywilny oraz regulamin danej spółdzielni.
Umowa zamiany została zdefiniowana w Artykule 603 Kodeksu cywilnego. W myśl tego przepisu przez umowę zamiany każda ze stron zobowiązuje się przenieść na drugą stronę własność rzeczy w zamian za zobowiązanie się do przeniesienia własności innej rzeczy. Jest to więc umowa wzajemna i dwustronnie zobowiązująca, do której w myśl Artykułu 604 Kodeksu cywilnego stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży.

Zamiana lokali spółdzielczych własnościowych

Zamiana, jak każda inna umowa, w której następuje przeniesienie własności nieruchomości lub spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, wymaga formy aktu notarialnego, nawet jeżeli tylko jeden z przedmiotów zamiany jest nieruchomością lub spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu. Zatem strony, po ustaleniu warunków finansowych zamiany, czyli ewentualnych dopłat i szczegółów dotyczących przekazania rzeczy, udają się do notariusza, gdzie zawierają umowę zamiany. Z chwilą podpisania aktu notarialnego następuje wzajemne przeniesienie prawa własności lub własnościowego prawa do lokalu.

W wypadku lokali spółdzielczych własnościowych nowy właściciel powinien złożyć w spółdzielni mieszkaniowej wniosek o przyjęcie go w poczet członków, jednakże w obecnym stanie prawnym nie jest to warunek dla skuteczności omawianej czynności prawnej. Jednocześnie opuszczający spółdzielnię zbywca lokalu spółdzielczego własnościowego występuje o skreślenie go z listy członków.